Są takie książki, które zapadają w pamięć na bardzo, bardzo długo. Albo takie, o których wydawałoby się zapomnieliśmy już, a nagle jakieś słowo, obraz, dźwięk wywołują z naszego umysłu wspomnienie tej jednej lektury. Mam tak z äDomem duchówö Isabelle Allende. Czytałam już spory czas temu, a wciąż tkwi mi na granicy świadomości. Może dlatego, że klimatem przypominał mi tak bardzo, ukochaną powieść Marqueza äSto lat samotnościö? Czułam się, czytając äDom duchówö jakbym ponownie przeniosła się w świat i atmosferę wyczarowane piórem Marqueza. Piękna ta powieść Allende. W pewien sposób bardzo kobieca, choć jednym z jej narratorów jest mężczyzna. Splatają się w niej losy kilku pokoleń, łączą emocje, odczucia, życiowe wybory i błędy: dziadków, rodziców, dzieci i wnuków. Narratorów mamy tu trzech: dominuje narrator wszechwiedzący, ale pojawią się też zapiski Clary i wspomnienia Estebana. Każdy z bohaterów jest indywidualnością, podąża własną ścieżką, inny jest jego los. Postaci zmagają się z życiem, kochają, nienawidzą, popełniają omyłki. Czytając ma się wrażenie, że oni naprawdę żyją, naprawdę umierają. Bohaterowie Allende są barwni niewątpliwie, a postacią bodaj najistotniejszą, a przynajmniej niczym klamra spinającą całą fabułę, jest Esteban Trueba; mnie osobiście jednak najbardziej zafascynowała Clara u jasnowidzka, przepowiadająca przyszłość, przesuwająca przedmioty siłą umysłu. Dziwaczka, zamknięta we własnym świecie, delikatna i efemeryczna, nie radząca sobie z domowymi obowiązkami i z roztargnieniem gubiąca drogocenną biżuterię, ale która wbrew temu jest osobowością niebywale silną. Nie poddaje się przeciwnościom, jasno ocenia sytuacje i stać ją na trzeźwy osąd, a gdy przychodzą trudne chwile, po prostu ärobi to, co możliweö, choć wydawałoby się, że tak delikatna istota prędzej załamie ręce i zacznie bezsilnie szlochać. Postać Clary jest zlepkiem sprzeczności, może dlatego tak jest intrygująca. To ona jest dobrym duchem domu, scala i jednoczy rodzinę, a równocześnie to ona jest źródłem magii w całej powieści. W pewien sposób nierealna, sprawiająca wrażenie jakby zaraz miała ulecieć gdzieś w eter, równocześnie mocno stąpa po ziemi. Dzieli i rozdaje radość, umie cieszyć się chwilą, wyznając wiarę, że äżycie jest kaprysem Boga, więc dlaczego brać je na poważnie?ö Kiedy z kart powieści znika Clara, znika też uśmiech i światło. Nieprzypadkowo, bowiem dla Chile, gdzie rozgrywa się akcja powieści, nadchodzi okres gwałtownych zmian politycznych. Rodzi się ruch socjalistyczny, obserwujemy kulisy przejęcia przez nich władzy w kraju, krwawe rozgrywki polityczne, których ofiarą pada Alba, wnuczka Clary. äDom duchówö (Swoją drogą tytuł filmu, który powstał na podstawie powieści Allende äDom duszö wydaje mi się o wiele bardziej trafny!) b to książka bardzo spójna, znakomita w warstwie stylistycznej, ciepła, magiczna. Cóż mogę powiedzieć u ta powieść się sama czyta. I to jak!